تقریباً از همان ابتدای ورود اینترنت به خانه‌های ایرانی، شرکت مخابرات و شرکت‌های ارائه‌کننده‌ی خدمات دست‌رسی به اینترنت موظف به پالایش و فــیــلتــرینــگ محتواهای مغایر مقررات شدند. در نتیجه برای این کار نرم‌افزارهای مختلفی خریداری (و بعضاً با عرض شرمنده‌گی: دزدیده!) شدند که البته هر کدام کم و بیش اشکالاتی داشته و دارند. و گاهی باعث بلاک شدن اشتباهی وب‌سایت‌ها می‌شوند.

موضوع بلاک شدن اشتباهی صفحات وب، بیش‌تر از همه، کاربران دانش‌گاهی را آزار می‌داد و مانع دست‌رسی ایشان به منابع علمی می‌شده و می‌شود. برخی از دانش‌گاه‌ها برای حل این موضوع اقدام به عرضه‌ی سرویس اینترنت بی‌محدودیت برای دانش‌جویان خود کردند که خود این مساله معضل دیگری شد! در سایت‌های اینترنت بعضی دانش‌گاه‌ها، فعالیت کاربران با عامل انسانی مونیتور می‌شود.

تا چندی پیش هرگاه که کاربران اینترنتی با صفحه‌ی بلاک شده‌ای مواجه می‌شدند، ناچار از خیر مشاهده‌ی آن صفحه گذشته و آن را می‌بستند. البته چندین بار شرکت مخابرات نشانی ایمیلی را برای گزارش مسدود شدن اشتباه وب‌سایت‌ها از طریق رسانه‌ها اعلام کرده بود. اما ناآگاهی اکثر کاربران از وجود چون‌این چیزی، امکان گزارش آن به مسئولان مربوط می‌گرفت.

blocked چند روز پیش وقتی با یک وب‌سایت بلاک شده مواجه شدم، دیدم که پیام مربوط به آن کمی تغییر داده شده و از کاربران می‌خواهد که در صورتی که سایت مورد نظر «به اشتباه فیلتر شده است با پست الکترونیکی filter@dci.ir» مکاتبه کنند.

به نظرم این موضوع به هم‌راه رفع فــیــلــتــرینــگ چند وب‌سایت بی‌مورد و معروف دیگر،‌ می‌تواند نویدبخش عزم مسئولان دست‌اندرکار پالایش اینترنت، برای تجدید نظر در روند سال‌های گذشته و اصلاح اشکالات سیستم پالایش باشد. و البته در این مورد از مشترکان درخواست هم‌کاری دارند. با این حساب می‌توان امیدوار بود که به تدریج وب‌سایت‌های مفید از بند فــیلـــــتر رهایی یابند.

اما من یک سوال برایم باقی است و آن این که اگر کاربری با یک سایت فــیلــتر شده مواجه شود، قبل از آن‌ که از محتوای آن باخبر باشد،‌ چه‌گونه می‌تواند بداند که این سایت به اشتباه فــیلـــتر شده یا نه؟ فرض بر این است که برای نخستین بار و مثلاً از طریق جست‌وجو به وب‌سایت یادشده رسیده است.

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم

در روزهای پایانی سال 86 سایت خبری تحلیلی شیعه‌نیوز برای کاربران ایران مسدود شد و البته بعد از چند روز رفع فیلتر شد. همان زمان این سایت در خبری متن ایمیل واحد فیلترینگ مخابرات در پاسخ به مدیریت شیعه‌نیوز را درج کرد. در قسمتی از این نامه می‌خوانیم:

هرگونه تغییر در آدرس فیلتر شده یا راه اندازی دامنه جدید با محتوای قبلی، یا راه اندازی سرویس https، تخلف محسوب می گردد.

از سال‌های گذشته تا به امروز بعضی از وب‌سایت‌های مخالف یا معارض حکومت ایران که از خارج مدیریت و در داخل فیلتر می‌شدند، با پارک‌کردن دامنه‌ی جدید در کنار دامنه‌های قبلی به کار خود ادامه می‌دادند. که البته بعد از مدتی آن‌ها هم فیلتر می‌شدند و این روند ادامه داشته و دارد.

و اما وب‌سایت‌هایی که از داخل ایران مدیریت می‌شده و می‌شوند نیز اگرچه به ندرت مسدود می‌شده‌اند، اما خیلی زود رفع فیلتر شده و به کار خود ادامه می‌دادند. بنابراین معمولا نیازی به افزودن دامین تازه احساس نمی‌شد. شاید سایت «بازتاب» اولین پایگاه خبری داخلی بود که بعد از فیلترینگ چهارمش در سال 85، با افزودن دامین‌های تازه از کار نایستاد و بعد از انسداد هر کدام از دامنه‌هایش بی‌فاصله دامنه‌ی دیگری را به راه می‌انداخت.

به جز مورد «بازتاب» تقریبا برای هیچ وبسایت داخلی دیگری مسئله‌ی مشابه بالا اتفاق نیفتاده بود. اما سال گذشته و در پی شکایت وکیل «سیدحسین موسویان» از مدیر پایگاه «عدالت‌خانه» و بازداشت وی و فیلترینگ عدل‌روم دات کام، دست‌اندرکاران این سایت دامنه‌ی دات نت را برای این سایت ثبت کردند و البته بعد از فیلترینگ آن هم، با دامنه‌ی adlroom.org به کار خود ادامه می‌دهند.

پی‌نوشت 1: فکر می‌کردیم «شیعه نیوز» از فیلتر درآمده، اما ظاهرا به کار خود پایان داده است.
پی‌نوشت 2: واقعا فکر نمی‌کردم که راه‌اندازی پروتکل https یا افزودن دامنه‌های جدید برای پایگاه فیلترشده تخلف است.

مرتبط: آئين نامه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي براي مسدود سايتها [یک فتحی]

مشترک فید این وبلاگ شوید.